Zespół cieśni podbarkowej

Zespół cieśni podbarkowej powstaje głównie w wyniku przeciążenia mięśnia nadgrzbietowego w procesie sumujących się mikrourazów. Do rozwoju choroby mogą się przyczynić zaburzenia równowagi między działaniem mięśnia naramiennego i stożka rotatorów. W wyniku zaburzeń równowagi dochodzi    do destabilizacji głowy kości ramiennej w stosunku do panewki stawowej, co przyczynia się do ucisku na stożek rotatorów.

Zespół cieśni podbarkowej możemy podzielić na: pochodzenia pierwotnego i pochodzenia wtórnego.

Do pierwotnego zespołu cieśni podbarkowej dochodzi w wyniku mechanicznego konfliktu mankietu rotatorów z dolną powierzchnią sklepienia kruczo – barkowego.

Wtórny zespół cieśni podbarkowej również jest mechaniczny w swojej naturze, lecz powstaje
z niestabilnością stawu ramiennego i łopatki.[1]

Każdy ucisk stożka rotatorów zaburza jego funkcję obniżania głowy kości ramiennej podczas czynności wykonywanych ponad głową (tzn. powoduje zmiejszenie „klirensu„ głowy kości ramiennej ponad łukiem), co nasila proces ciasnoty.

Stopniowa progresja zespołu oznacza zwężenie się przestrzeni podbarkowej wskutek tworzenia się ostróg na wiązadle kruczo barkowym i na dolnej powierzchni jednej trzeciej wyrostka barkowego. Wszystkie te czynniki łącznie zwiększają nacisk na stożek rotatorów, co może prowadzić do jego przewlekłego zużywania się, kończącego się przerwaniem ścięgien stożka rotatorów. Neer wyróżnił trzy etapy procesu ciasnoty, uwarunkowanie wiekiem pacjenta, zmianami fizykalnymi, przebiegiem klinicznym.

Pacjenci z zespołem ciasnoty podbarkowej często uskarżają się na ból baku, osłabienie mięśni,
a czasem także na parastezjew górnym odcinku ranienia.(…) Gdy podejrzewa się ciasnotę podbarkową konieczne jest odróżnienie pierwotnego pochodzenia tego zespołu od jego postaci wtórnej.
[2]

Na niestabilność stawu ramiennego może wpływać również sprawność mięśni podtrzymujących łopatkę. Gdy łopatka nie wykonuje ruchu w odpowiednim momencie, dochodzi do konfliktu między rotatorami
a sklepieniem kruczo – barkowym. Długa głowa mięśnia dwugłowego może przeciwdziałać górnemu podwichnięciu głowy kości ramiennej.
[3]

Ścięgno to ma istotny udział w obniżeniu głowy kości ramiennej. Utrata tej funkcji może prowadzić
do przemieszczania się głowy kości ramiennej ku górze, co może wywołać lub nasilić ucisk stożka rotatorów w przestrzeni podbarkowej.
[4]

Objawy (trzy stadia):

  • ·         stadium zapalenia i obrzęku kaletki podbarkowej – objawiające się bólami barku przy wysiłkach fizycznych;
  • ·         stadium początkowych zmian typu zwyrodnienia w obrębie stożka rotatorów – określane jako tendinitis. Objawy bólowe pojawiają się w czasie wykonywania wysiłków fizycznych;
  • ·         stadium uszkodzenia stożka rotatorów  (przerwanie częściowe lub całkowite) –
    kiedy to dolegliwości bólowe są stałe i często występują w nocy.

*** Niektórzy rozróżniają jeszcze 4 stadium choroby – artrozy stawu; mimo dużych zniszczeń głowy kości ramiennej objawy bólowe są nierzadko mniejsze niż  w stadium III. [5]

            Cytując za J. Nowotnym[6], do elementów przyczyniających się do wystąpienia omawianego zespołu można zaliczyć:

  • kolizję ścięgna mięśni rotatorów z wiązadłem kruczo – barkowym i przednią krawędzią wyrostka barkowego;
  • zapaleniem kaletki podbarkowo – ponadramiennej;
  • miejscowe zapalenie stawowej błony maziowej, prowadzące do zlepienia się i zrośnięcia dolnego zachyłka;
  • całkowite bądź częściowe (samoistne lub wtórne) rozdarcie ścięgna mięśnia nadrzebieniowego;
  • odkładanie się złogów wapiennych lub kostnych w dystalnym odcinku ścięgna mięśnia nadrzebieniowego;
  • zapalenie pochewki ścięgna długiej głowy mięśnia dwugłowego lub jego całkowite rozerwanie.

Kluczem do skutecznego leczenia ciasnoty podbarkowej jest wykrycie podstawowej przyczyny objawów ciasnoty, czy to pierwotnej czy wtórnej w stosunku do patologicznej relacji pomiędzy łukiem kruczo barkowym a stożkiem rotatorów.[7]

Leczenie farmakologiczne to NLPZ, blokady kortykosteroidowe. W leczeniu fizjoterapeutycznym stosujemy różne zabiegi likwidujące ból i działające przeciw zapalnie: ultradźwięki, jonoforez, jonoforeza, TENS, krioterapia. W okresie nasilonego bólu zalecany jest wypoczynek. W miarę zmniejszania się bólu stosujemy mobilizacje stawu ramiennego (w kierunku tylno – przednim). Wzmacniamy mięśnie rotatorów oraz mięśnie stabilizujące łopatkę (przez ściąganie łopatek, wznoszenie ramionami, pchnięcie ramion).

Leczenie chirurgiczne wykonuje się najczęściej wtedy, gdy leczenie zachowawcze (leczenie niesterydowymi lekami przeciwzapalnymi, lekami sterydowymi oraz fizjoterapia), nie przynoszą zadowalających rezultatów. Dzielimy je na zabiegi  chirurgiczne otwarte i artroskopie.

            Zabieg chirurgiczny podejmowany jest w zależności od siły bólu, potrzeb pacjenta  np. szybki powrót do pracy czy wykonywanych zajęć (sportowcy) oraz możliwości kontynuowania fizjoterapii. Niektórzy autorzy zalecają  leczenie chirurgiczne w przypadku naderwania stożka rotatorów u młodych pacjentów, a także u tych pacjentów, u których na bark oddziałuje duże obciążenie.
Zaleca się, aby po zabiegu chirurgicznym była odpowiednio przeprowadzona rehabilitacja.

            Najczęściej wykonywanym zabiegiem jest artroplastyka. Wyniki artroplastyki zależą od: jakości stożka rotatorów, stany chrząstki stawowej, kośćca oraz rodzaju używanych implantów.

Wykonuje się również zabiegi endoprotezoplastyki, które są zabiegami trudnymi i rzadko wykonywanymi. Najczęstsze zmiany patologiczne stawu, będące wskazaniem do wszczepienia endoprotezy, to zmiany zwyrodnieniowe z ograniczeniem funkcji, reumatoidalne zapalenie stawów, zmiany pourazowe, altroskopie w przebiegu uszkodzenia pierścienia rotatorów, zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe w przebiegu niestabilności, stawy rzekome szyjki chirurgicznej, jałowa martwica głowy kości ramiennej oraz nowotwory.[8]



[1]    J.L. Ault, Zespół cieśni podbarkowej, „Rehabilitacja Medyczna” 2002; 6.

[2]   [3]  A. Dziak, Rehabilitacja ortopedyczna, tom1 Wrocław 2008.

[4]    A. Dziak, Sekrety ortopedii, Wrocław 2006.

[5]    A.Dziak, S.H. Tayara, Urazy i uszkodzenia w sporcie, Kraków 2000.

[6]     J. Nowotny, Podstawy kliniczne fizjoterapii w dysfunkcjach narządu ruchu,  MediPege,    Warszawa 2006.

[7]    A. Dziak, Rehabilitacja ortopedyczna, t.1, Wrocław 2008.

[8]  T. Pop, J. Pasierb, Problemy w rehabilitacji po endoprotezoplastyce stawu ramiennego –     opis przypadku, „Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja2009; 11, 2(6).

 

Comments are closed.